Američko tržište kapitala bilježi nove istorijske maksimume dok Wall Street rekordi podstiču poređenja sa euforijom iz perioda dot-com balona. Iako indeksi S&P 500 i Nasdaq dostižu vrhunce, investitori i analitičari sve češće analiziraju sličnosti sa 1999. godinom. Glavni pokretač rasta je vještačka inteligencija, ali unutrašnja dinamika tržišta pokazuje znake ekstremne koncentracije kapitala. Prema pisanju portala Financije.hr, optimizam je zasnovan na snažnim profitima, mada istorijski indikatori pozivaju na oprez.
Rast zasnovan na profitu vještačke inteligencije
Za razliku od situacije s kraja devedesetih, današnji tehnološki divovi poput kompanija Nvidia ili Microsoft ostvaruju realne prihode. Tržišni stratezi iz Evercore ISI-ja ističu da se od 30. marta 2026. godine osjeća atmosfera slična onoj iz 1999. godine. Ipak, oni naglašavaju da AI dionice danas trguju po cijenama koje su oko 39 puta veće od profita, dok je u jeku dot-com ere taj odnos iznosio 152 puta.
Institucija Yardeni Research podigla je ciljanu vrijednost indeksa S&P 500 za kraj godine na 8.250 bodova u odnosu na ranijih 7.700. Razlog za ovakav skok su znatno snažnije procjene profita kompanija. „Rezultat je tržišni melt-up predvođen rastom očekivanog profita”, napisao je veteran Wall Streeta Ed Yardeni u svojoj analizi. On dodaje da konsenzusna očekivanja profita rastu brže nego ikada ranije.
Istorijske paralele i unutrašnja slabost tržišta
Iako indeksi ruše rekorde, analitičari poput Džonatana Krinskog iz BTIG-a upozoravaju na anomalije. Primijećeno je da više dionica iz indeksa S&P 500 dostiže nove najniže nivoe nego najviše. Piter Bukvar iz Bleakley Financial Groupa navodi da je u maju pet odsto sastavnica indeksa palo na najniže nivoe u godini dana. Ovakva kombinacija zabilježena je samo tri puta u istoriji: 1929, 1973. i 1999. godine.
Analitičar Nenad Gujaničić iz brokerske kuće Momentum ističe za Financije.hr da najveće tehnološke kompanije trenutno mijenjaju svoj način funkcionisanja. One od mašina za pravljenje novca postaju kapitalno intenzivni biznisi. „Umjesto da kompanije iz svih sektora indeksa ostvare rast profita od 13-14 odsto u 2026. godini, ta očekivanja sada su povećana za gotovo sedam do osam procentnih poena”, rekao je Gujaničić.
Perspektive i održivost tehnološkog ciklusa
Održivost rasta zavisit će od toga hoće li primjena vještačke inteligencije dovesti do stvarnog rasta produktivnosti. Gujaničić objašnjava da se svaka nova tehnologija kreće po takozvanoj S krivoj prihvatanja. On smatra da je za ulagače bolje da se fokusiraju na srednji rok nego na jurnjavu za kratkoročnim trendovima. Trenutna faza tržišta favorizuje samo sektore direktno izložene AI ciklusu što otežava diversifikaciju portfelja.
