Cijene pomorskog transporta kontejnera porasle su za 76 odsto od početka sukoba između Sjedinjenih Američkih Država, Izraela i Irana, dok je promet kroz Hormuški tjesnac i dalje kritično nizak. Prema izvještaju koji prenosi Biznis.ba, a na osnovu podataka istraživačke kuće Drewry, referentni World Container Index (WCI) za kontejner od 40 stopa dostigao je vrijednost od 3.344 dolara. Ovaj skok predstavlja drastičan porast u odnosu na kraj februara kada je cijena iznosila 1.899 dolara. Sigurnosni rizici i blokada ključnih plovnih puteva primorali su brodare na skupe promjene ruta i ranije naručivanje robe.
Blokada Hormuškog moreuza i poremećaji u lancima snabdijevanja
Nakon izbijanja rata 28. februara, trgovinski promet kroz Hormuški moreuz opao je za približno 90 odsto u odnosu na uobičajene nivoe. To praktično znači da je devet od deset redovnih linija obustavljeno. Kako navodi Peter Sand, glavni analitičar u firmi Xeneta, talas poskupljenja dobija na zamahu ne samo zbog direktnih sukoba, već i zbog zastoja u velikim azijskim lukama poput Singapura. Brodarske kompanije preusmjeravaju plovila, što produžava vrijeme isporuke i dodatno podiže operativne troškove.
Rastu cijena doprinose i rekordni troškovi brodskog goriva koji su porasli za skoro 70 odsto od početka krize. Prema podacima koje prenosi Biznis.ba, uvoznici masovno naručuju robu ranije kako bi izbjegli nove carine u Sjedinjenim Državama koje stupaju na snagu u julu. Dodatni pritisak na globalnu logistiku stvara i povećana potražnja povezana sa pripremama za Svjetsko nogometno prvenstvo 2026. godine, što dodatno iscrpljuje raspoložive transportne kapacitete.
Drastičan skok cijena na ključnim rutama prema Americi i Evropi
Najveći udar pretrpjele su linije koje povezuju Aziju sa Sjedinjenim Američkim Državama. Cijena prevoza kontejnera na ruti Šangaj–Njujork skočila je za 98 odsto, dostižući iznos od 5.505 dolara. Na relaciji Šangaj–Los Anđeles zabilježen je porast od 108 odsto, gdje cijena po jedinici sada iznosi 4.565 dolara. Ovi iznosi su praktično dvostruko veći nego prije početka sukoba, što direktno utiče na troškove uvoza široke potrošnje.
Evropsko tržište takođe osjeća posljedice krize sa porastom cijena od 71 odsto na relaciji Šangaj–Roterdam, gdje transport sada košta 3.570 dolara. Dio rezervacija na azijsko-evropskim rutama pomjeren je na jun zbog rasta troškova goriva. Situacija se dodatno zakomplikovala jer je Hezbolah odbio prijedlog o primirju. Taj potez je izazvao novi nedjeljni skok Drewry indeksa od 23 odsto.
Šire ekonomske posljedice i ugrožena radna mjesta
Dok cijene transporta dostižu nivoe blizu prošlogodišnjeg rekorda od 3.543 dolara, raste zabrinutost zbog ekonomskog udara na industriju. Evropska komesarka Roxana Mînzatu upozorila je da bi rat mogao ugasiti do 1,3 miliona radnih mjesta u Evropskoj uniji. Najveći rizik prijeti automobilskom sektoru. Istovremeno, iranski izvoz nafte morskim putem pao je za 93 odsto tokom maja usljed američke blokade.
