Dok privodimo kraju tekuću godinu, najnoviji ekonomski izvještaji potvrđuju da je prosječni realni bdp zapadnog balkana 2025 godine zabilježio rast od 3,0%. Iako je ovo blago usporavanje u odnosu na prethodnu godinu, region je pokazao značajnu žilavost pred slabijom spoljnom tražnjom i globalnim neizvjesnostima. Crna Gora je ostvarila stabilan rast od 3,0%, oslanjajući se prvenstveno na snažnu privatnu potrošnju i priliv investicija, čime se pozicionirala kao jedna od stabilnijih ekonomija u okruženju uprkos izraženim inflatornim izazovima koji su obilježili drugu polovinu godine.
Regionalni trendovi: Usporavanje zamajca i uticaj tržišta EU
Ekonomski rast regiona u ovoj godini bio je pod snažnim uticajem dešavanja u eurozoni. Smanjena potražnja za izvoznim proizvodima direktno je pogodila industrijsku proizvodnju u Srbiji i Bosni i Hercegovini. Prema podacima Svjetske banke, domaći faktori poput rasta plata i povećane kupovne moći bili su ključni amortizeri koji su spriječili dublju stagnaciju, održavajući potrošnju domaćinstava na visokom nivou tokom cijele 2025. godine.
Najveće usporavanje u odnosu na 2024. osjetila je Srbija, čiji je rast pao na 2,8%, dok su Kosovo i Albanija zadržali nešto veće stope zahvaljujući kapitalnim ulaganjima. Plan rasta za Zapadni Balkan, koji je Evropska unija počela aktivno finansirati ove godine, počeo je da daje prve rezultate kroz reforme tržišta rada, ali stručnjaci napominju da će se puni efekti ovih sredstava osjetiti tek u narednom srednjoročnom periodu.
Crna Gora: Investicioni ciklus i borba s inflacijom
Za Crnu Goru, 2025. je bila godina balansa. Dok je ekonomija rasla tempom od 3,0%, inflacija je u septembru dostigla vrhunac od 4,9%, podstaknuta rastom cijena usluga i smještaja. Iako je turistička sezona bila solidna, njen doprinos je bio nešto manji od očekivanog zbog rasta operativnih troškova. Ipak, snažan rast neto zarada i kreditna ekspanzija održali su ekonomski zamah, sprječavajući veći pad aktivnosti u uslužnom sektoru.
Javne finansije Crne Gore ostale su u fokusu investitora, s fiskalnim deficitom koji se kretao oko 3,5% BDP-a. Implementacija programa "Evropa sad 2.0" doprinijela je smanjenju neformalne zaposlenosti i dovela stopu nezaposlenosti na rekordno niskih 10,7%. Međutim, produbljivanje spoljnotrgovinskog deficita zbog povećanog uvoza energije, uzrokovanog privremenim gašenjem Termoelektrane Pljevlja, ostaje jedan od ključnih rizika za fiskalnu stabilnost u predstojećem periodu.
Perspektive za 2026. godinu
Prognoze za narednu godinu ukazuju na umjereni optimizam. Očekuje se da će rast BDP-a u regionu ponovo ubrzati prema 3,5%, dok se za Crnu Goru projektuje stopa od 3,2%. Ključni preduslovi za ovaj scenario su nastavak sprovođenja strukturnih reformi predviđenih Reformskom agendom i efikasno korišćenje sredstava iz Plana rasta EU. Fokus ostaje na digitalizaciji, zelenoj tranziciji i integraciji regionalnog tržišta plaćanja u jedinstveni evropski sistem.
Zaključno, godina na izmaku pokazala je da stabilnost Zapadnog Balkana više ne zavisi isključivo od spoljnih faktora, već u velikoj mjeri od unutrašnjih reformi i održivosti domaće tražnje. Iako su inflacija i javni dug i dalje faktori koji pozivaju na oprez, regija ulazi u 2026. godinu s boljim mehanizmima za apsorpciju šokova i jasnijim putem ka ekonomskoj konvergenciji sa Evropskom unijom.
