Pomjeranje kazaljki na satu dva puta godišnje postalo je globalna rutina sa ozbiljnim finansijskim posljedicama. Sistem je prvobitno uveden radi uštede energije tokom ratnih godina. Danas taj model izaziva brojne polemike među stručnjacima. Analize pokazuju da su koristi za energetski sektor minimalne. Analize pokazuju da je ekonomski uticaj ljetnjeg računanja vremena danas nepovoljniji nego što se ranije mislilo.
Mit o značajnim uštedama energije
Glavni argument za uvođenje ovog sistema bila je ušteda na osvjetljenju. Takav pristup je bio logičan u prošlom vijeku. Danas je situacija potpuno drugačija. Moderni aparati i klima uređaji troše najviše energije bez obzira na dnevnu svjetlost. Potrošačke navike su se značajno promijenile u posljednjih nekoliko decenija.
Studije sprovedene u Evropskoj uniji pokazuju da su uštede energije zanemarljive. One se kreću na nivou od 0,3 do 0,5 procenata. To ne predstavlja značajnu stavku za velike ekonomije. U nekim toplijim regijama troškovi čak rastu zbog duže upotrebe klima uređaja. Energetski balans više nije primarni motiv za zadržavanje ovog sistema.
Uticaj na zdravlje i produktivnost rada
Najveći skriveni račun ispostavlja se kroz zdravstveni sistem i tržište rada. Nagla promjena ritma spavanja direktno utiče na koncentraciju zaposlenih. Istraživanja bilježe rast broja srčanih udara u danima nakon pomjeranja sata. Takvi incidenti opterećuju državne budžete. Oni takođe smanjuju opštu efikasnost radne snage.
Gubitak jednog sata sna dovodi do pada produktivnosti koji traje cijelu radnu sedmicu. Zaposleni često provode više vremena na internetu u neproduktivne svrhe tokom prvih dana promjene. Ovaj fenomen stvara velike gubitke na globalnom nivou. Kompanije bilježe više grešaka u radu i učestalija bolovanja neposredno nakon prelaska na ljetnje vrijeme.
Privredni sektori sa različitim interesima
Sektori turizma i maloprodaje tradicionalno podržavaju duže trajanje dnevne svjetlosti u večernjim satima. Ljudi češće posjećuju restorane i prodavnice kada je napolju još uvijek dan. Sportski centri takođe bilježe veći promet zbog aktivnosti na otvorenom. Ovi dobici su stvarni. Oni su ipak neravnomjerno raspoređeni kroz privredni sistem.
Evropska unija je ranije pokrenula inicijativu za ukidanje ove prakse. Odluka je odložena zbog nedostatka usaglašenosti među državama članicama. Crna Gora prati evropske smjernice i čeka konačan dogovor u Briselu. Jasno je da će budući model balansirati između komfora i realnih troškova po zdravlje. Ekonomski račun više nije samo pitanje struje.
