Evropska unija ubrzava pripreme za uvođenje jedinstvenog poreza na digitalne usluge kako bi osigurala da tehnološki giganti plaćaju pravedan dio obaveza na tržištima gdje ostvaruju profit. Prema izvještavanju portala Financa.ba evropske vlade pokušavaju riješiti dugogodišnji problem oporezivanja kompanija koje zarađuju milijarde bez značajnijeg fizičkog prisustva u državama članicama.
Tradicionalni poreski sistemi zasnovani na industrijskoj ekonomiji ne prepoznaju savremene digitalne modele poslovanja. Platforme danas monetizuju podatke korisnika i prodaju oglasni prostor bez potrebe za fabrikama ili formalnim sjedištima u zemlji potrošača. Ovakva praksa omogućava da poreski prihodi često završavaju u državama sa znatno nižim poreskim stopama.
Stagnacija globalnih pregovora i otpor SAD-a
Pregovori pod okriljem OECD-a koji su uključili više od 140 država nisu donijeli očekivani globalni model zbog sukoba interesa najvećih ekonomija. Sjedinjene Američke Države procijenile su da bi predloženi model Pillar One umanjio njihove federalne prihode za oko 1,4 milijarde dolara što je dovelo do zastoja u implementaciji.
Zbog sporog napretka na međunarodnom nivou Evropska komisija sada otvorenije zagovara jedinstveni sistem na nivou cijele Unije. Cilj je smanjiti regulatorni haos i spriječiti da države članice uvode potpuno različite modele koji otežavaju poslovanje na zajedničkom tržištu.
Različite poreske stope širom Evrope
Trenutno veliki broj evropskih država već primjenjuje sopstvene modele oporezivanja digitalnih usluga. Austrija i Mađarska su se fokusirale na online oglašavanje dok Danska oporezuje streaming servise. Stope se kreću od 1,5 odsto u Poljskoj do čak 7,5 odsto koliko je iznosio porez u Mađarskoj prije najavljenih korekcija.
Njemačka razmatra uvođenje agresivnijeg modela sa stopom od 10 odsto na prihode od digitalnog oglašavanja. Pored nje nove modele aktivno analiziraju Belgija i Češka kao i Slovenija i Slovačka koje žele osigurati veće budžetske prihode od tehnološkog sektora.
Analize pokazuju da bi uvođenje jedinstvenog poreza od 5 odsto moglo donijeti 37,5 milijardi eura budžetima EU tokom 2026. godine. To predstavlja skoro petinu ukupnog godišnjeg budžeta Unije i postaje ključan izvor finansiranja za odbranu i zelenu tranziciju.
Vašington i dalje vidi ove mjere kao direktan pritisak na američki Big Tech sektor zbog čega Bijela kuća upozorava na moguće recipročne carine. Pitanje digitalnog poreza time prerasta iz isključivo fiskalne teme u kompleksno geopolitičko pitanje između Evrope i Sjedinjenih Američkih Država.
