U mnogim evropskim zemljama penzija se ne tretira kao socijalna pomoć već kao oporezivi dohodak. Iako se u javnosti često polemiše o pravičnosti ovakvog rješenja, većina država Evropske unije zadržava porez na penzije uz primjenu specifičnih olakšica. Ovaj model se zasniva na principu da su doprinosi tokom radnog vijeka često bili oslobođeni fiskalnih davanja. Zbog toga se konačna isplata tretira kao prihod koji podliježe zakonskim obavezama.
Njemačka i Austrija zadržavaju progresivne stope
Njemačka primjenjuje prelazni model oporezivanja koji direktno zavisi od godine odlaska u penziju. Za poreske obveznike u 2026. godini osnovni neoporezivi iznos postavljen je na 12.348 eura godišnje. Sva primanja iznad te granice podliježu progresivnom oporezivanju. Ovaj sistem osigurava da najniža primanja ostanu zaštićena. Istovremeno se održava stabilnost budžeta kroz doprinose penzionera sa većim primanjima.
Austrijski sistem je prema penzijskim dodacima još rigorozniji. Penzije se u ovoj zemlji oporezuju kao standardni dohodak uz neoporezivi prag od 13.541 euro godišnje. Karakteristično je da Austrija naplaćuje porez čak i na trinaestu i četrnaestu penziju. Poreske stope su progresivne i mogu doseći visok procenat za one sa najvećim prihodima. Država na taj način tretira penziju kao svojevrsnu odloženu platu.
Specifični pragovi u Sloveniji i Irskoj
Slovenija primjenjuje sistem oporezivanja uz značajne zaštitne mehanizme za penzionere. Od marta 2026. godine akontacija poreza u ovoj zemlji počinje da se obračunava tek za penzije veće od 1.729 eura mjesečno. Postoje i posebne olakšice koje dodatno umanjuju poresku osnovicu za stalne rezidente. Ovakav pristup omogućava da većina prosječnih primanja ostane izvan efektivnog sistema oporezivanja dohotka.
Irska koristi starosnu granicu kao primarni kriterijum za poresko oslobađanje. Osobe starije od 65 godina u ovoj državi ne plaćaju porez ako im godišnji prihod ne prelazi 18.000 eura. Sva primanja iznad tog iznosa automatski ulaze u redovni poreski sistem. Italija primjenjuje sličnu logiku kroz svoj IRPEF sistem sa tri osnovne stope. Najniža stopa od 23 odsto primjenjuje se na iznose do 28.000 eura.
Analiza sistema u Švedskoj i preporuke OECD-a
Švedska primjenjuje lokalne poreze na dohodak koji u prosjeku iznose oko 32,38 odsto. Čak ni u ovoj državi sa snažnim socijalnim sistemom penzije nisu izuzete iz fiskalnih obaveza. Za nerezidente važi poseban porez SINK koji je u 2026. godini smanjen na 22,5 odsto. Ovi podaci ukazuju na to da evropski standard podrazumijeva penziju kao oporezivu kategoriju uz zaštitu socijalno ugroženih grupa.
Analize organizacije OECD potvrđuju da penzioneri u razvijenim zemljama plaćaju manje poreza od radnika. Prosječna ukupna stopa poreza i doprinosa na penzije iznosi oko 15 odsto. To je značajno manje u odnosu na radno aktivno stanovništvo sa istim nivoom prihoda. Ipak potpuna eliminacija dažbina na penzije ostaje izuzetak a ne pravilo. Većina vlada radije koristi sisteme specifičnih olakšica i odbitaka.
Evropske države nastavljaju da tretiraju penzije kao sastavni dio šireg poreskog sistema. Iako se pragovi i stope značajno razlikuju princip oporezivanja dohotka ostaje stabilan u većini razvijenih ekonomija. Penzioneri uživaju određene privilegije u vidu nižih stopa ili viših neoporezivih iznosa. Ovakva politika omogućava stabilno finansiranje socijalnih usluga i javne infrastrukture.
