Globalne cijene hrane porasle su u aprilu treći mjesec zaredom. Prema podacima Organizacije UN za hranu i poljoprivredu (FAO) koje prenosi Seebiz, indeks cijena hrane iznosio je u prosjeku 130,7 bodova. To predstavlja rast od 1,6 odsto u odnosu na mart i dva odsto više nego u istom periodu prošle godine. Glavni razlog su poremećaji u snabdijevanju energijom zbog krize u Hormuškom moreuzu. Ovi faktori su direktno uvećali troškove proizvodnje i transporta prehrambenih sirovina.
Skok cijena biljnih ulja i mesa
Najveći skok od 5,9 odsto zabilježen je kod biljnih ulja, što je najviši nivo od jula 2022. godine. Poskupjeli su palmino, sojino, suncokretovo i repičino ulje, prvenstveno zbog viših cijena energije i tražnje za biogorivima. Glavni ekonomista FAO-a Máximo Torero istakao je da globalni prehrambeni sistemi trenutno pokazuju otpornost. Indeks cijena mesa dostigao je novi rekordni nivo uz rast od 1,2 odsto u odnosu na prethodni mjesec.
Cijene žitarica porasle su za 0,8 odsto, pri čemu su pšenica i kukuruz skuplji nego u martu. Indeks cijena pirinča uvećan je za 1,9 odsto. FAO navodi da su skuplja nafta i energenti povećali troškove izvoznicima. Sa druge strane, šećer je pojeftinio za 4,7 odsto zbog očekivanja obilnih globalnih zaliha. Cijene mliječnih proizvoda pale su za 1,1 odsto. Ovi podaci ukazuju na specifičnu dinamiku zavisno od vrste robe.
Projekcije proizvodnje i tržišni rizici
FAO je povećao procjenu svjetske proizvodnje žitarica za 2025. godinu na 3,04 milijarde tona. To bi predstavljao rast od šest odsto u odnosu na prethodnu godinu. Ipak, procjena proizvodnje pšenice za 2026. godinu blago je snižena na 817 miliona tona. Dok globalno tržište prati ove cifre, cijene nafte nastavljaju uspon. Terminski ugovori za američku WTI naftu porasli su na 95,42 dolara po barelu nakon razmjene vatre u moreuzu.
Rast troškova na globalnom nivou osjeća se i u Crnoj Gori, gdje deset najvećih kompanija mesne industrije bilježi prihode od 230 miliona eura. Građani Crne Gore trenutno duguju bankama više od 2,34 milijarde eura. Čak 70 odsto zaposlenih prima zaradu manju od hiljadu eura mjesečno. Predsjednica Sindikata banaka Lidija Pejović upozorava da se krediti sve češće koriste za osnovne životne potrebe usljed rasta cijena hrane.
