Svijet prolazi kroz fazu redefinisanja globalizacije u kojoj geopolitički interesi i tehnološki razvoj postaju važniji od puke ekonomske efikasnosti. Na panelu XXI Svjetskog kongresa ekonomista u Beogradu ocijenjeno je da globalizacija ne nestaje već ulazi u novu eru čija budućnost direktno zavisi od ishoda geopolitičkih rivalstava. Kako navodi Ljiljana Begović za Biznis.rs, globalna ekonomija se nalazi na prekretnici između tri moguća scenarija razvoja.
Tri scenarija za budućnost svjetskog poretka
Profesor Harvarda Dani Rodrik izložio je tri vizije budućnosti koje je nazvao „dobar“, „loš“ i „ružan“ scenario. Prema njegovim riječima, najvjerovatniji je „ružan“ scenario u kojem geopolitičke tenzije postaju primarni okvir za donošenje ekonomskih odluka. U takvom sistemu međuzavisnost država prestaje biti alat saradnje i postaje sredstvo političkog pritiska po principu nulte sume.
Najmanje je izvjestan „loš“ scenario koji bi značio potpuni kolaps međunarodne trgovine sličan onom iz perioda između dva svjetska rata. Rodrik smatra da je današnja ekonomija previše povezana za takav ishod bez velikog sukoba. Kao najpoželjniji put vidi povratak duhu Bretton Woods sistema koji bi balansirao nacionalne prioritete i međunarodnu saradnju.
Dobitnik Nobelove nagrade Žan Tirol upozorio je u Sava centru da živimo u vremenima transakcione geopolitike. On je naglasio opasnost od erozije povjerenja i solidarnosti. Tirol smatra da bez adekvatnih mjera zaštite za vještačku inteligenciju i klimatske promjene svijet rizikuje duboke egzistencijalne posljedice koje će najteže pogoditi najsiromašnije regione.
Korporativni rekordi i dominacija finansijskog sektora
Uprkos neizvjesnosti, multinacionalne kompanije bilježe rekordne rezultate. Ovogodišnja Global 2000 lista dostiže 56 biliona dolara ukupnih prihoda. To je rast od 6 odsto u odnosu na prethodnu godinu. Tržišna vrijednost kompanija skočila je za 31,8 odsto, što je akcionarima dodalo više od 30 biliona dolara nove vrijednosti.
Čak 57 odsto neto rasta tržišne vrijednosti pokrenuto je entuzijazmom oko vještačke inteligencije. Kompanija Nvidia je napredovala za 20 mjesta dok je južnokorejski SK Hynix skočio za čak 107 pozicija. Istovremeno finansijski sektor ostaje najdominantniji sa 314 banaka koje zajedno kontrolišu 140,4 biliona dolara imovine.
„Vještačka inteligencija nije samo tehnologija već način razmišljanja i novi jezik“, izjavio je Ričard Atijas, predsjednik Instituta za buduće investicije. Ovaj tehnološki talas podigao je i sektor materijala za 67,5 odsto jer su investitori nagradili proizvođače bakra i litijuma neophodnih za data centre i sisteme napajanja.
Najveći ekonomski skup u Jugoistočnoj Evropi
Beogradski kongres, koji traje do 26. juna, okupio je više od 1.000 učesnika iz oko 80 zemalja. Predsjednik Saveza ekonomista Srbije Aleksandar Vlahović istakao je da se ovaj prestižni skup prvi put održava u našem regionu. Na programu je više od 200 panel diskusija i prezentacija preko 600 naučnih radova vodećih svjetskih stručnjaka.
