Sjedinjene Američke Države preuzele su poziciju vodećeg svjetskog izvoznika nafte, čime je okončana decenijska dominacija Rusije i Saudijske Arabije na globalnom tržištu. Prema pisanju portala Biznis.rs, američki izvoz sirove nafte i derivata dostigao je u maju rekordnih 10.5 miliona barela dnevno. Ovo je treći uzastopni mjesec u kojem Vašington drži prvu poziciju, učvršćujući kontrolu nad energetskim tokovima.
Uspon Amerike predstavlja istorijski zaokret za državu koja je decenijama zavisila od uvoza energenata sa Bliskog istoka. Preokret je započeo nakon 2010. godine zahvaljujući ekspanziji proizvodnje iz nalazišta škriljaca. Tim procesom SAD su prvo postale vodeći proizvođač prirodnog gasa, zatim sirove nafte, a sada i ključni globalni izvoznik koji utiče na stabilnost cijena.
Problemi konkurenata i slabljenje OPEC-a
Dok američka proizvodnja raste, tradicionalni energetski giganti suočavaju se sa ozbiljnim preprekama u snabdijevanju. Ruski izvoz, koji trenutno iznosi oko 7 miliona barela dnevno, značajno je oslabljen sankcijama i napadima na infrastrukturu. Istovremeno, Saudijska Arabija bilježi pad na 5.9 miliona barela usljed poremećaja izazvanih ratom u Iranu.
Geopolitička slika se dodatno mijenja nakon što su Ujedinjeni Arapski Emirati napustili organizaciju OPEC poslije skoro šest decenija članstva. Ovaj potez umanjuje moć kartela da kontroliše globalno tržište. Zemlje koje zavise od uvoza energenata sada su u većoj mjeri izložene direktnom političkom i ekonomskom uticaju Vašingtona kroz nove trgovinske kanale.
Samit G7 i diplomatska ofanziva u Evijanu
Uporedo sa energetskom dominacijom, Vašington intenzivira diplomatske aktivnosti na marginama predstojećeg samita G7. Američki predsjednik Donald Tramp sastaće se sljedeće nedjelje u Francuskoj sa liderima Katara, Egipta i Indije, javlja Bloomberg. Skup u Evijan le Banu biće održan od 15. do 17. juna u sijenci blokade Ormuskog moreuza.
Izvori bliski administraciji ukazuju na mogućnost potpisivanja memoranduma o razumijevanju između SAD i Irana tokom susreta. Francuski predsjednik Emanuel Makron ugostiće Trampa u Versajskoj palati u srijedu. Ovaj susret se poklapa sa obilježavanjem 250. godišnjice nezavisnosti Sjedinjenih Američkih Država i potpisivanjem mirovnog sporazuma iz 1783. godine.
