Analiza energetskog sektora krajem ove godine potvrđuje da su povećanje regulatorno dozvoljenog prihoda za mrežne operatore i visoki troškovi uvoza energije usljed rekonstrukcije Termoelektrane Pljevlja glavni razlozi koji uzrokuju poskupljenja struje na domaćem tržištu. Iako je osnovna cijena aktivne energije ostala relativno stabilna, korekcije na stavkama koje kontroliše Regulatorna agencija za energetiku (REGAGEN) direktno su uticale na uvećanje mjesečnih faktura. Prosječno domaćinstvo sa dvotarifnim mjerenjem suočilo se sa rastom od oko 3,41 odsto, što je odraz kompleksnih tržišnih kretanja i neophodnih investicija u infrastrukturu tokom 2025. godine.
Regulatorni okvir i uloga mrežnih operatera
Ključni generator rasta troškova leži u odluci regulatora da odobri veće prihode Crnogorskom elektrodistributivnom sistemu (CEDIS). Ova sredstva su neophodna za održavanje dotrajale distributivne mreže i pokrivanje operativnih troškova koji su rasli pod pritiskom inflacije. Iako je Crnogorski elektroprenosni sistem (CGES) zabilježio blago smanjenje dozvoljenog prihoda, to nije bilo dovoljno da amortizuje rast distributivnih naknada. Rezultat je kumulativno povećanje stavki na računu koje potrošači plaćaju za korišćenje sistema, nezavisno od same potrošnje energije.
Deficit domaće proizvodnje i uticaj berze
Značajan faktor koji oblikuje trenutnu cijenu je ekološka rekonstrukcija Termoelektrane Pljevlja, zbog koje je ovaj ključni proizvodni pogon povremeno van pogona. Manjak od skoro 600 do 800 GWh električne energije prinudio je državu na uvoz iz regionalnih izvora. Cijene na mađarskoj berzi (HUPX), koja služi kao regionalni orijentir, tokom novembra i decembra ostale su na visokom nivou, premašujući često 130 eura po megavat-satu. Ovaj uvozni deficit direktno opterećuje budžet energetskih kompanija, što se dugoročno preliva na krajnje korisnike.
Zelena tranzicija i očekivanja za naredni period
Uvođenje poreza na emisiju CO2 predstavlja novu realnost sa kojom se Crna Gora suočava u okviru usklađivanja sa energetskim paketima Evropske unije. Već od naredne godine očekuje se snažniji pritisak na cijene iz izvora koji koriste fosilna goriva. Investicije u solarne panele i vjetroparkove, poput projekata koje sprovodi EPCG, imaju za cilj da ublaže ove efekte kroz diverzifikaciju izvora. Ipak, prelazni period zahtijeva značajan kapital, što u kratkom roku stvara dodatni pritisak na tarifnu politiku i cijenu kilovat-sata.
Konačna cijena energije u predstojećem periodu zavisiće prvenstveno od brzine povratka termopotencijala na mrežu i stabilnosti hidroloskih prilika. Dok god postoji zavisnost od skupog uvoza tokom vršnih opterećenja, korekcije naviše ostaju realna opcija za regulatora. Građanima se preporučuje optimizacija potrošnje u nižoj tarifi, jer struktura računa sada jasnije nego ikad favorizuje energetsku efikasnost kao jedini način za kontrolu mjesečnih izdataka u uslovima rastućih tržišnih i infrastrukturnih troškova.
