U Crnoj Gori svega 4,2 odsto stanovništva živi u stambenom prostoru koji se smatra prevelikim za potrebe domaćinstva. Prema izvještaju koji prenosi Bankar, ovaj podatak je značajno niži od prosjeka Evropske unije gdje čak 33,4 odsto građana raspolaže viškom soba. Dok u razvijenijim evropskim zemljama svaka treća osoba ima komfor viška prostora, u Crnoj Gori je to slučaj kod tek svakog 24. stanovnika.
Fenomen nedovoljno iskorišćenog prostora podrazumijeva situacije u kojima domaćinstvo ima više soba nego što je potrebno s obzirom na broj i uzrast članova. U Evropi se ovaj trend često vezuje za starije osobe čija su se djeca osamostalila, ostavljajući roditelje u velikim kućama. Nasuprot tome, nizak crnogorski procenat ukazuje na to da većina građana nema luksuz dodatnih prostorija usljed ekonomske situacije.
Razlika u odnosu na region je takođe primjetna. U Srbiji udio osoba sa viškom prostora iznosi 8,2 odsto, u Grčkoj je taj broj 12,5 odsto, dok u Hrvatskoj dostiže 14,7 odsto. Podaci pokazuju da je ovaj trend generalno manje prisutan u istočnoj i jugoistočnoj Evropi u poređenju sa bogatijim djelovima kontinenta gdje su veće nekretnine češća pojava.
Regionalne razlike i evropski rekordi
Na samom vrhu liste nalaze se Kipar sa 69,4 odsto, Irska i Malta, gdje više od 60 odsto stanovnika živi u objektima većim od njihovih stvarnih potreba. Visoke vrijednosti bilježe i Holandija, Belgija te Luksemburg. Na suprotnoj strani spektra unutar EU je Rumunija, koja sa 8,1 odsto ima najniži udio stanovništva u ovoj kategoriji.
Za Crnu Goru ovi podaci reflektuju i specifičnu strukturu porodičnog stanovanja. Često prisutna višegeneracijska domaćinstva i visoke cijene nekretnina utiču na to da se svaki kvadratni metar maksimalno koristi. Ovo je posebno izraženo u urbanim centrima gdje je stambeno pitanje i dalje jedno od najosjetljivijih ekonomskih problema za mlade porodice.
Domaći standardi i podaci popisa
Zvanični podaci MONSTAT-a sa popisa iz 2023. godine dodatno pojašnjavaju stambenu sliku. Prosječna površina nastanjenog stana iznosi 79,3 kvadrata, dok na jednu osobu u prosjeku otpada 27,5 kvadratnih metara. U prosječnom stanu živi 2,9 osoba, što potvrđuje da je prostor uglavnom popunjen u skladu sa realnim potrebama.
Dok se u razvijenim državama raspravlja o tome kako bolje iskoristiti višak kvadrata, u Crnoj Gori fokus ostaje na dostupnosti stanovanja. Ključni izazov ostaje obezbjeđivanje cjenovno prihvatljivih jedinica. Pitanje nije samo u ukupnom broju soba, već u tome da li je taj prostor dostupan onima kojima je najpotrebniji po tržišno održivim cijenama.
