Finalni ekonomski izvještaji za 2025. godinu potvrđuju da je intenzivirana ekonomska saradnja regiona rezultirala rastom međusobne trgovinske razmjene od 4 odsto. Ovaj pomak direktna je posljedica operativne primjene Plana rasta za Zapadni Balkan i uspješne deblokade ključnih sporazuma u okviru CEFTA-e. Fokus na ukidanje necarinskih barijera i uspostavljanje „zelenih traka” na granicama sa Evropskom unijom omogućio je brži protok roba, čime su operativni troškovi kompanija smanjeni za blizu 7 procenata u odnosu na prethodni period. Regionalna integracija prestala je biti samo politički cilj i postala mjerljiv ekonomski pokretač.
Zajedničko regionalno tržište kao temelj napretka
Druga faza Akcionog plana za zajedničko regionalno tržište (CRM 2.0), koja je obilježila ovu godinu, fokusirala se na četiri slobode kretanja. Poseban napredak ostvaren je u usklađivanju standarda za industrijske proizvode, što je omogućilo preduzećima iz Crne Gore, Srbije i Albanije lakši pristup širem tržištu. Berlinski proces ostaje krovni mehanizam koji osigurava da ovi procesi budu u potpunosti usklađeni sa pravnom tekovinom EU, čime se region priprema za punopravno članstvo u jedinstvenom evropskom tržištu.
Uticaj Plana rasta i SEPA integracije
Ključni finansijski impuls u 2025. godini došao je kroz mehanizam EU Plana rasta, vrijednog šest milijardi eura. Sredstva su uslovljena sprovođenjem suštinskih reformi, a prioritet je dat digitalizaciji i modernizaciji platnih sistema. Ulazak prvih zemalja regiona u Jedinstveno područje plaćanja u eurima (SEPA) drastično je smanjio troškove prekograničnih transakcija. Za male i srednje firme, ovo je značilo uštedu od nekoliko stotina miliona eura na godišnjem nivou, dodatno podstičući investicioni ciklus u privatnom sektoru.
Energetska sigurnost i zelena tranzicija
Pored trgovine, ekonomska saradnja regiona ove se godine snažno oslonila na energetiku. Regionalno povezivanje elektroenergetskih sistema omogućilo je stabilnije snabdijevanje i lakšu integraciju obnovljivih izvora energije. Kroz zajedničke projekte vjetroparkova i solarnih elektrana, države su smanjile zavisnost od uvoza energenata. Ovakva koordinacija ne samo da jača energetsku nezavisnost, već region pozicionira kao konkurentnog aktera na evropskoj mapi zelene energije, privlačeći nove strateške investitore zainteresovane za održivo poslovanje i ekološke standarde.
Zaključna razmatranja i perspektive za 2026. godinu
Sumirajući rezultate u decembru, jasno je da je region prešao put od deklarativne podrške do konkretnih ekonomskih benefita. Dalji napredak u 2026. godini zavisiće od istrajnosti u sprovođenju preostalih reformi iz reformske agende EU. Prioritet ostaje puno povezivanje tržišta rada i međusobno priznavanje profesionalnih kvalifikacija. Stabilna ekonomska saradnja regiona nije samo put ka bržem rastu BDP-a, već najsigurniji instrument za jačanje političke stabilnosti i ubrzanje procesa pridruživanja Evropskoj uniji, što potvrđuju i međunarodne finansijske institucije.
