Izvršni direktor kompanije OpenAI, Sem Altman, predložio je američkoj vladi preuzimanje udjela od pet odsto u ovom startapu za vještačku inteligenciju. Prema pisanju Financial Times-a, ovaj vlasnički paket vrijedio bi približno 42,6 milijardi dolara. Altman ovim potezom nastoji da ublaži sve veći politički pritisak u Vašingtonu i osigura stabilniji regulatorni okvir za razvoj naprednih AI modela.
Pregovori se vode direktno sa administracijom predsjednika Donalda Trampa, a koncept je prvi put predstavljen početkom 2025. godine. U razgovorima učestvuju i sekretar za trgovinu Hauard Lutnik te sekretar trezora Skot Besent. Kako navodi CNBC, kompanija kroz finansijski interes javnosti želi da opravda ogromnu potrošnju resursa i uticaj tehnologije na globalno tržište rada.
Model javnog fonda i tržišni kontekst
Predloženi model podrazumijeva stvaranje javnog fonda bogatstva po uzoru na Alaska Permanent Fund. Kompanija je u aprilu objavila dokument u kojem zagovara da vodeći programeri, uključujući Google i Metu, ustupe slične udjele državi. Tim sredstvima bi se upravljalo u korist građana, čime bi se direktno distribuirali ekonomski dobici ostvareni kroz revoluciju vještačke inteligencije.
Ovaj prijedlog dolazi nakon što je OpenAI u martu zaključio rundu finansiranja uz procjenu vrijednosti od 852 milijarde dolara. Dodatno, kompanija je u junu povjerljivo podnijela zahtjev za inicijalnu javnu ponudu (IPO), ciljajući na tržišnu evaluaciju od jednog biliona dolara. Altman vjeruje da je vlasnički udio države najpravedniji način za podjelu benefita nove tehnologije.
Vašington već ima iskustva sa ovakvim intervencijama. U avgustu 2025. godine, američka vlada je stekla deset odsto udjela u kompaniji Intel nakon ulaganja od 8,9 milijardi dolara. Takođe, giganti poput kompanije Nvidia ranije su pristali da državi ustupe dio prihoda od prodaje specifičnih čipova na kineskom tržištu kako bi zadržali dozvole za izvoz strateške opreme.
Politički pritisak na sektor je evidentan jer je konkurentski Anthropic nedavno morao da odloži lansiranje novih modela zbog bezbjednosnih provjera. Dok predsjednik Tramp opisuje preuzimanje udjela kao pozitivan korak, demokratski senator Berni Sanders je sugerisao da bi država trebala posjedovati veći procenat strateških firmi. Pregovori o udjelu u kompaniji OpenAI označavaju novu fazu u odnosima države i tehnoloških lidera.
