Globalno tržište kapitala suočava se sa najvećom transformacijom od početka vijeka jer četiri vodeće privatne AI kompanije planiraju izlazak na berzu u kratkom roku. Prema izvještavanju portala Lidermedia.hr, talas predvodi SpaceX koji već ove sedmice započinje javno trgovanje pod oznakom SPCX. Ovaj talas IPO-a nosi kumulativnu vrijednost od tri biliona dolara. Investitori sada procjenjuju može li tržište apsorbovati toliku koncentraciju kapitala u sektoru vještačke inteligencije.
SpaceX i istorijski rekord
Elon Musk pokrenuo je roadshow za SpaceX 4. juna sa ciljem da postigne vrijednost od 1,75 biliona dolara. Kompanija planira prodaju akcija u vrijednosti od 75 milijardi dolara što bi bio najveći IPO u istoriji berze. Cijena dionica biće određena 11. juna dok je prvi dan trgovanja na Nasdaq berzi zakazan za 12. jun. Ponuda integriše raketni biznis i Starlink sa firmom xAI koja je pripojena u februaru.
Prospekt objavljen u maju otkrio je da je SpaceX u 2025. godini ostvario prihode od 18,67 milijardi dolara. Ukoliko se dostigne planirana tržišna kapitalizacija kompanija će odmah postati jedna od deset najvrednijih na svijetu. Ovim rezultatom SpaceX bi pretekao čak i tržišnu vrijednost kompanije Tesla. Fokus investitora je na integraciji vještačke inteligencije u postojeće svemirske operacije i satelitsku mrežu.
OpenAI i Anthropic u trci vrijednosti
OpenAI priprema teren za septembarski izlazak na berzu uz saradnju sa bankama Goldman Sachs i Morgan Stanley. Kompanija cilja privatnu tržišnu vrijednost između 730 i 850 milijardi dolara. U prvom kvartalu 2026. godine ostvaren je prihod od 5,7 milijardi dolara ali uz negativnu operativnu maržu od 122 odsto. To znači da je za svaki zarađeni dolar kompanija izgubila 1,22 dolara.
Konkurentski Anthropic pokazuje brži finansijski rast i veću efikasnost u kontroli troškova. Kompanija je postavila svoju vrijednost na blizu 965 milijardi dolara nakon povjerljive prijave regulatorima. Godišnji nivo prihoda u maju premašio je 47 milijardi dolara što je dramatičan skok u odnosu na prošlu godinu. Izvršni direktor Dario Amodei ističe da prihodi počinju da nadmašuju visoke troškove računarskih kapaciteta.
Databricks i stabilnost modela
Za razliku od konkurenata sa negativnim maržama Databricks ulazi u trku sa pozitivnim novčanim tokom. Kompanija bilježi godišnji prihod od 5,4 milijarde dolara uz godišnji rast od 55 odsto. Posljednja privatna procjena vrijednosti iznosi 134 milijarde dolara. Izvršni direktor Ali Ghodsi potvrdio je spremnost za IPO ali će kompanija sačekati povoljne tržišne uslove tokom druge polovine godine.
Kontekst tržišne dominacije
Američki tehnološki giganti nastavljaju da dominiraju globalnom scenom. NVIDIA trenutno vrijedi 5,4 biliona dolara što nadmašuje ukupnu vrijednost deset najvećih evropskih kompanija zajedno. Ukupna vrijednost deset vodećih američkih firmi iznosi 28,1 bilion dolara. Ova koncentracija moći u rukama nekoliko AI giganata predstavlja najveći test za investitore od ere dot-com buma.
Analitičari PitchBooka upozoravaju da će javna tržišta testirati kvalitet prihoda a ne samo brzinu rasta. Uspjeh ovih kompanija definisaće da li je trenutni procvat održiv ili predimenzioniran. Pravi test počinje objavom revidiranih finansijskih dokumenata u narednim mjesecima. Četiri najvrednije firme iz iste industrije pokušaće da opravdaju bilionske valuacije pred globalnim investitorima.
