Godišnja stopa inflacije u Crnoj Gori u novembru je iznosila 4,2%, pokazuju najnoviji podaci Uprave za statistiku (MONSTAT). Iako je zabilježen blagi pad u odnosu na oktobarskih 4,8%, realni rast cijena u crnoj gori i dalje najsnažnije pogađa sektore prehrane, stanovanja i usluga, koji čine okosnicu potrošačke korpe. Dok su cijene goriva zabilježile značajan godišnji pad, troškovi stanarina i restoranskih usluga ostali su na rekordno visokim nivoima, održavajući pritisak na životni standard građana uprkos nominalnom povećanju zarada kroz program Evropa sad 2.
Prehrana i stanovanje kao glavni pokretači rasta
Analiza potrošačkih cijena pokazuje da su hrana i bezalkoholna pića tokom cijele godine imali presudan uticaj na stopu inflacije. Posebno su se izdvojili mliječni proizvodi, voće i povrće, čije su cijene u pojedinim kvartalima rasle dvocifrenom brzinom. Čak i uz vladinu akciju limitiranja marži na osnovne namirnice, tržišna dinamika i zavisnost od uvoza diktirali su krajnji iznos na računima u trgovinama.
Sektor stanovanja postao je drugi najveći teret za domaćinstva. Cijene kirija su u 2025. godini zabilježile godišnji rast od skoro 20%, vođene smanjenom ponudom i kontinuiranom potražnjom u urbanim centrima poput Podgorice i primorskih opština. Uz to, poskupljenje usluga održavanja stanova i snabdijevanja vodom dodatno je zakomplikovalo finansijsku sliku prosječne porodice, neutrališući dio efekata rasta minimalne i prosječne plate.
Uticaj zarada i uslužnog sektora
Primjena programa Evropa sad 2, koja je donijela veće neto zarade za preko 300.000 zaposlenih, imala je dvojako dejstvo na ekonomiju. S jedne strane, povećana je kupovna moć, ali je s druge strane rast troškova rada podstakao sektor usluga na korekciju cjenovnika. Cijene u restoranima i hotelima na kraju ove godine više su za oko 5,8% u odnosu na lani, dok su zanatske i lične usluge poskupjele još značajnije.
Ekonomski analitičari upozoravaju da je ovaj prenos troškova rada na krajnjeg potrošača bio očekivan. U uslovima niske produktivnosti, povećanje zarada u uslužnim djelatnostima se gotovo linearno reflektovalo na finalne cijene. To je stvorilo specifičnu situaciju u kojoj građani imaju više novca u novčanicima, ali za isti iznos mogu kupiti gotovo identičnu ili čak manju količinu dobara nego prije dvije godine.
Energenti kao amortizer inflatornog pritiska
Jedina kategorija koja je tokom 2025. godine pružala otpor opštem trendu poskupljenja bili su energenti. Pad cijena goriva i maziva na globalnom tržištu, koji se u Crnoj Gori osjetio kroz pad od oko 6,5% na godišnjem nivou, spriječio je da ukupna inflacija pređe granicu od 5%. Niži troškovi transporta donekle su ublažili rast cijena ostalih proizvoda koji zavise od logističkih lanaca, pružajući prijeko potrebni predah privredi.
Uprkos ovom pojeftinjenju, stabilnost cijena u 2026. godini ostaje pod znakom pitanja zbog najavljenih fiskalnih reformi i neizvjesnosti na međunarodnom tržištu energije. Trenutni balans je krhak i u velikoj mjeri zavisi od spoljnih faktora na koje mala i otvorena ekonomija poput crnogorske ne može direktno uticati, što zahtijeva oprezno planiranje državnog budžeta i dalju kontrolu javne potrošnje.
Zaključak i izgledi za narednu godinu
Crna Gora završava 2025. godinu sa inflacijom koja je stabilnija nego u post-pandemijskom periodu, ali sa cijenama koje su se trajno zadržale na visokom nivou. Iako statistički podaci ukazuju na usporavanje rasta, percepcija građana je drugačija zbog visoke cijene svakodnevnih životnih potreba. Ključni izazov za kreatore ekonomske politike u narednoj godini biće održavanje ravnoteže između rasta plata i produktivnosti, kako bi se spriječilo novo spiralno poskupljenje usluga.
