Središnji i primorski regioni Crne Gore imaju više od pet puta više aktivnih preduzeća nego sjeverni dio države. Iako je broj aktivnih poslovnih subjekata u 2025. godini porastao za 8,2 odsto na nivou cijele zemlje, podaci iz Predloga programa podrške investicijama za 2026. godinu ukazuju na duboku regionalnu neravnotežu. Prema pisanju portala Bankar, crnogorsko poslovanje u Crnoj Gori i dalje je koncentrisano u Podgorici i primorskim opštinama.

U državi je tokom 2025. godine zabilježeno ukupno 63.823 aktivna poslovna subjekta. Od tog broja, u Podgorici posluje 23.607, dok je u Budvi registrovano 12.452 firmi. Ova dva grada čine više od polovine ukupne privredne aktivnosti u državi. Nasuprot njima, sjeverni region raspolaže sa svega 5.378 aktivnih firmi.

Novi program podrške investicijama za 2026. godinu

Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa NVO predložilo je novi program podrške vrijedan 1,35 miliona eura kako bi ublažilo ovaj jaz. Za nedovoljno razvijene opštine opredijeljeno je 849.999 eura. Među njima su Petnjica, Gusinje, Andrijevica, Rožaje i Bijelo Polje, gdje je preduzetnička baza trenutno najslabija.

Država će u ovim opštinama refundirati do 70 odsto opravdanih troškova za nabavku opreme, što iznosi maksimalno 56.000 eura po korisniku. Za preduzeća u vlasništvu žena ili mladih do 35 godina, podrška se penje na 80 odsto, odnosno do 64.000 eura. Program je fokusiran na modernizaciju proizvodnje i jačanje konkurentnosti.

Barijere i uloga ženskog preduzetništva

Prosječna ocjena poslovnog ambijenta u 2025. godini bila je 2,47, što je blagi rast u odnosu na 2,37 iz prethodne godine. Ipak, to je i dalje ispod nivoa od 3,05 koliko je iznosila prije pandemije. Privrednici kao ključne prepreke navode sivu ekonomiju, nedostatak kvalifikovanih radnika i visoke namete.

U vlasničkoj strukturi dominiraju muškarci sa 74 odsto udjela, dok su žene vlasnice u 26 odsto slučajeva. To znači da je praktično tek svaka četvrta firma u vlasništvu žena. Kolašin prednjači u ženskom preduzetništvu sa udjelom od 36,5 odsto, dok su najniži procenti zabilježeni u Petnjici i Gusinju.

Ograničen pristup finansiranju ostaje najizraženija prepreka za mala i srednja preduzeća. Budući da se program zasniva na refundaciji, korisnici moraju prvo sami uložiti novac. Ulaganja se moraju kretati u rasponu od 10.000 do 80.000 eura po projektu kako bi preduzeće ostvarilo pravo na povraćaj sredstava.