Svaki drugi stan u Crnoj Gori je prazan

Od ukupnog broja stanova u Crnoj Gori, čak 46 odsto njih je prazno, navodi se u novoj publikaciji koju je objavila Ekonomska komisija za Evropu (UNECE). Istraživanje pod nazivom Profil države Crne Gore u oblasti urbanog razvoja ukazuje na alarmantan nesklad između gradnje i realnih potreba stanovništva. Dokument potvrđuje da je popisom iz 2023. godine evidentirano ukupno 392.909 stanova.

Podaci pokazuju da se samo 72 odsto objekata koristi za stanovanje, dok su ostali namijenjeni turizmu ili odmoru. Čak ni svi prostori predviđeni za život nisu stalno nastanjeni. Od ukupnog fonda namijenjenog stanovanju, svega 75 odsto je zapravo useljeno. „To znači da je od ukupnog broja stanova za stanovanje u Crnoj Gori samo 54 odsto kontinuirano nastanjeno“, dodaje se u dokumentu.

Stambeni fond raste brže od broja stanovnika

Između dva popisa stambeni fond je porastao za 26 odsto, dok je broj stanovnika u istom periodu uvećan za svega dva odsto. Broj domaćinstava porastao je za 15 odsto, što potvrđuje da je gradnja vođena investicionim interesima, a ne demografskim potrebama. Crna Gora danas ima čak 627 stanova na 1.000 stanovnika, što je za 21 odsto iznad prosjeka Evropske unije.

Raspodjela nekretnina koje se ne koriste za stalni boravak značajno varira među regijama. Na primorju je ovakva situacija najizraženija zbog kondo-turizma, gdje više od polovine stanova u pojedinim opštinama zjapi prazno van sezone. Nasuprot tome, sjeverni region bilježi slične trendove usljed masovne depopulacije. Na Žabljaku je broj stanova porastao za preko 30 odsto, uprkos padu broja stanovnika od 18 odsto.

Izazovi priuštivosti i finansijski pritisak

Pristup krovu nad glavom postaje sve teži za porodice sa niskim i srednjim prihodima. Odnos cijene stana i godišnjih prihoda iznosi 1:8,6, što je dvostruko više od praga priuštivosti koji preporučuje UN-Habitat. Prosječna mjesečna neto zarada u 2023. godini od 792 eura ne omogućava kupovinu nekretnine po tržišnim uslovima bez značajnijih subvencija države.

Zbog visokih cijena i nedostatka sistemskih rješenja, mnogi građani su se okrenuli neformalnom sektoru. Procjenjuje se da približno 100.000 kuća u državi nije upisano u katastar nepokretnosti. Dok stambeni sektor bilježi hiperprodukciju, budžetski izdaci su porasli za 18,8 odsto u prva dva mjeseca ove godine, dostižući 436,2 miliona eura zbog uvećanih mandatornih obaveza.

Dodatnu zabrinutost izaziva pad neto priliva stranih direktnih investicija, koji je iznosio 54,2 miliona eura. To je za 30,3% manje u odnosu na isti period prošle godine. Ipak, turistički sektor šalje optimističnije signale. PR menadžerka Budvanske rivijere Dušica Vugdelić istakla je u razgovoru za Media Biro da je popunjenost kapaciteta tokom praznika bila iznad 90 odsto.