Vlada Crne Gore usvojila je Strategiju stambene politike do 2034. godine kojom se rješavanje stambenog pitanja prvi put definiše kao jedan od najznačajnijih socio-ekonomskih izazova u državi. Dokument koji analizira desetogodišnji period ukazuje da stanovanje u Crnoj Gori više nije samo socijalno pitanje već ozbiljna ekonomska barijera za razvoj. Nagli skok cijena nekretnina i kirija doveo je do toga da veliki broj građana sa prosječnim primanjima ne može samostalno riješiti osnovnu životnu potrebu.
Prema pisanju portala Bankar.me tržišne okolnosti su u potpunosti prenijele odgovornost na pojedinca. U dokumentu se ističe da je pristupačnost stana direktno proporcionalna ekonomskoj moći građanina. To u praksi znači da bez intervencije države značajan dio stanovništva ostaje van tržišta nekretnina. Strategija navodi da su kvalitet i dostupnost stanovanja ključni indikatori životnog standarda jednog društva.
Faktori koji ugrožavaju pristupačnost tržišta
Glavni uzročnici problema su rekordne cijene kvadrata u Podgorici i primorskim opštinama. Na rast cijena presudno je uticao dolazak stranih državljana i povećana tražnja koja je u pojedinim periodima gurala kirije naviše po dvocifrenim stopama. Istovremeno su porasle kamatne stope na stambene kredite. Ovakva kretanja otežala su kupovinu prve nekretnine čak i zaposlenim građanima sa stabilnim mjesečnim prihodima.
Država u novoj strategiji prepoznaje i problem neregulisnog tržišta zakupa. Podstanari se suočavaju sa nesigurnošću i visokim troškovima bez adekvatne pravne zaštite. Takođe se napominje da slaba primjena legalizacije bespravnih objekata i mali broj projekata energetske efikasnosti dodatno opterećuju postojeći stambeni fond koji se često neadekvatno održava.
Planirani modeli i budući projekti
Kako bi se ublažio pritisak na mlade porodice i socijalno ugrožene kategorije planira se razvoj modela socijalnog stanovanja. Strategija predviđa stanove po cijenama nižim od tržišnih i jačanje stambenih zadruga. Među ključnim projektima izdvaja se naselje Velje Brdo kao i izgradnja stambenih jedinica za raseljena lica u Herceg Novom i adaptacije na Vrelima Ribničkim.
Jedna od novina je i razmatranje formiranja posebne institucije koja bi upravljala državnim stambenim fondom. Cilj je da se kroz javno-privatna partnerstva poveća ponuda pristupačnih kvadrata. Država na ovaj način želi podržati mobilnost radne snage bez pretjeranog pritiska na novu izgradnju u već prenaseljenim zonama.
