Tokom 2025. godine nadležni organi u Crnoj Gori podnijeli su 47 krivičnih prijava i jedan dopunski izvještaj zbog osnovane sumnje na utaju poreza i druge finansijske malverzacije. Prema pisanju portala Bankar, procjenjuje se da je ovim aktivnostima budžetu pričinjena materijalna šteta u iznosu od 8,55 miliona eura. Prijave su obuhvatile ukupno 71 fizičko lice i 55 pravnih lica koja su poslovala u sivoj zoni.
Značajan rast prijavljene štete u odnosu na prethodnu godinu
Poređenje sa 2024. godinom ukazuje na intenziviranje aktivnosti ali i rast obima nelegalnih radnji u privredi. Prethodne godine zabilježeno je 28 prijava protiv 40 pojedinaca i 29 firmi. Šteta po državnu kasu u 2025. godini bila je veća za 2,78 miliona eura što predstavlja rast od približno 48 odsto u poređenju sa dvanaestomjesečnim periodom prije toga.
Ovi podaci su dio zvaničnog Izvještaja o realizaciji Akcionog plana Programa za suzbijanje neformalne ekonomije u Crnoj Gori. Iako podnošenje prijava ne znači automatski i utvrđenu krivicu, statistika potvrđuje da siva ekonomija i dalje predstavlja jedan od najozbiljnijih fiskalnih izazova za stabilnost javnih finansija.
Rezultati inspekcijskog nadzora i izrečene kazne
Državne službe su tokom prošle godine sprovele izuzetno intenzivne kontrole na terenu. Evidentiran je ukupno 90.371 inspekcijski pregled tokom kojih je otkriveno više od 27 hiljada nepravilnosti. Na osnovu tih nalaza izdata su 24.104 prekršajna naloga kojima su izrečene novčane kazne u ukupnom iznosu od 7,89 miliona eura.
Dodatno je rješenjima izrečeno 169 novčanih kazni u vrijednosti od 313,55 hiljada eura. Nadležni organi su podnijeli i 821 zahtjev za pokretanje prekršajnog postupka. Cilj pojačanog nadzora bio je jačanje formalnih tokova u segmentima koji su prepoznati kao visokorizični za izbjegavanje poreskih obaveza.
Sistemski izazovi u suzbijanju neformalne ekonomije
Uprkos pojačanoj represiji izvještaj prepoznaje duboke strukturne probleme koji usporavaju borbu protiv sive zone. Kao ključna ograničenja navode se nedovoljni ljudski i tehnički kapaciteti nadležnih institucija. Takođe je istaknuta potreba za značajnim unapređenjem inspekcijskih ovlašćenja i boljom digitalnom povezanošću sistema.
Borba protiv poreske utaje ključna je za obezbjeđivanje fer tržišne utakmice. Privrednici koji uredno izmiruju poreze nalaze se pod pritiskom nelojalne konkurencije dok država gubi sredstva namijenjena javnim uslugama i investicijama. Trajnije smanjenje sive zone zahtijevaće efikasniju razmjenu podataka između institucija i bolji poslovni ambijent.
