Evropska komisija pripremila je nacrt finansijskog paketa za Crnu Goru u iznosu od 3,2 milijarde eura, namijenjen periodu od 2028. do kraja 2034. godine. Kako prenosi RTCG pozivajući se na saznanja iz Brisela, ova projekcija se zasniva na pretpostavci da će država postati punopravna članica Unije 2028. godine. Sredstva su dio Višegodišnjeg finansijskog okvira EU, a zvanično usvajanje dokumenta na kolegijumu komesara moglo bi se dogoditi već naredne sedmice.
Evropska komesarka Marta Kos potvrdila je na međuvladinoj konferenciji u Luksemburgu da Komisija ubrzano prilagođava budžet za Uniju od 28 država članica. Prema njenim riječima, ovo je ključni trenutak za finalizaciju preostalih reformi. Ovakvo budžetsko planiranje smatra se najsnažnijim institucionalnim signalom da Brisel realno računa na završetak procesa pristupanja Crne Gore u predviđenom roku.
Struktura finansijskog paketa i koheziona politika
Planirana godišnja izdvajanja za Crnu Goru kretaće se u rasponu od 384 do 495 miliona eura. Ukupan paket podijeljen je u četiri budžetske komponente, od kojih je najznačajnija koheziona politika. Na nju se odnosi više od 2 milijarde eura, što čini preko 65 odsto cjelokupnog finansijskog okvira namijenjenog državi kao budućoj članici.
Ovaj korak prati ranije najave iz Godišnjeg izvještaja o napretku iz novembra prošle godine. Tada je naglašeno da će održavanje tempa reformi rezultirati izradom nacrta zajedničkih stavova za poglavlja o finansijskim odredbama i institucijama. Pored budžeta, EU formira i ad hok radnu grupu za izradu samog pristupnog ugovora, što dodatno potvrđuje dinamiku procesa.
Pritisak sindikata i unutrašnje reforme
Dok se u Briselu definišu milijarde eura podrške, na domaćem terenu rastu zahtjevi za poboljšanje standarda. Unija slobodnih sindikata održala je protest u Podgorici zahtijevajući potpisivanje novog opšteg kolektivnog ugovora. Generalni sekretar Srđa Keković poručio je premijeru Spajiću da je smislen socijalni dijalog temeljni stub pristupanja EU i da plate moraju pratiti inflaciju.
Paralelno sa budžetskim planiranjem EU, Ministarstvo finansija Crne Gore pokrenulo je reformu javnih finansija do 2031. godine. Plan predviđa uvođenje e-faktura do kraja 2028. i rast bruto naplate prihoda na 2,28 milijardi eura. Ovi procesi digitalizacije i kontrole ključni su za usklađivanje sa evropskim poreskim standardima i sistemima poput VIES-a.
