Crna Gora završava tekuću godinu u specifičnom ekonomskom procjepu između rekordnog rasta nominalnih zarada i uporne uvozne inflacije. Prema najnovijim podacima Uprave za statistiku, godišnja stopa inflacije u Crnoj Gori dostigla je 4,9 odsto, vođena prvenstveno skokom cijena stanovanja, hrane i usluga. Energetska kriza i inflacija Crna Gora ostaju ključni izazovi, jer je početak ove godine obilježio rast cijena električne energije za domaćinstva od 3,41 odsto, što se lančano prenijelo na operativne troškove privrede i finalne cijene proizvoda na policama.
Energetski sektor pred izazovom uvozne zavisnosti
Iako Crna Gora nominalno održava jednu od najnižih cijena električne energije u regionu i Evropi, energetska stabilnost je tokom ove godine bila pod pritiskom zbog remonta i ekološke rekonstrukcije Termoelektrane Pljevlja. Nedostatak sopstvene proizvodnje u kritičnim periodima primorao je Elektroprivredu Crne Gore na uvoz struje po berzanskim cijenama. Ovi troškovi su, uprkos subvencijama, djelimično integrisani u nove mrežne tarife, što je direktno uticalo na indeks potrošačkih cijena u sektoru stanovanja i komunalnih usluga.
Uticaj programa Evropa Sad 2 na domaću tražnju
Administrativno povećanje zarada kroz program Evropa Sad 2, kojim je prosječna plata u zemlji dostigla nivo od 1.000 eura, stvorilo je snažan pritisak na strani potražnje. Ekonomski analitičari ukazuju da je brzi rast raspoloživog dohotka, bez pratećeg skoka produktivnosti, omogućio trgovcima i pružaocima usluga da lakše podignu marže. Ovo je posebno vidljivo u sektoru usluga smještaja i ishrane, gdje su cijene rasle dvocifrenim tempom, neutrališući značajan dio benefita koje su građani osjetili kroz veće mjesečne prihode.
Troškovi života: Hrana i stanovanje kao glavni pokretači
Najveći teret rasta cijena osjetila su domaćinstva u segmentu osnovnih namirnica i zakupnina. Cijene rente su u pojedinim gradovima, poput Podgorice i Budve, rasle i do 20 odsto na godišnjem nivou, što je direktna posljedica povećane tražnje i priliva stranih državljana. Istovremeno, uvozno zavisna ekonomija Crne Gore nije mogla izbjeći globalne poremećaje u lancima snabdijevanja, pa su cijene ulja, mliječnih proizvoda i mesa ostale na visokom nivou uprkos vladinim mjerama o ograničavanju trgovačkih marži.
Očekivanja za naredni period
Prognoze za 2026. godinu sugerišu postepeno hlađenje inflatornih pritisaka, pod uslovom da globalno tržište energenata ostane stabilno. Ipak, uvođenje evropskih taksi na emisije CO2 moglo bi donijeti nove izazove za EPCG, što bi moglo rezultirati dodatnim korekcijama cijena struje za privredu i građane. Za održivu ekonomsku stabilnost biće neophodno fokusiranje na jačanje domaće poljoprivredne proizvodnje i ubrzanje investicija u obnovljive izvore energije kako bi se smanjila zavisnost od uvoznih šokova.
Zaključno, dok Crna Gora bilježi solidan ekonomski rast, realna kupovna moć građana ostaje pod budnim okom inflacije. Balansiranje između fiskalne ekspanzije i kontrole cijena biće ključna tema za donosioce odluka u narednoj godini, s ciljem da rast standarda ne ostane samo nominalna kategorija u statističkim izvještajima.
