Vodeće globalne organizacije upozorile su da se svjetske rezerve nafte troše rekordnom brzinom zbog nastavka sukoba na Bliskom istoku i blokade Hormuškog moreuza. U zajedničkom saopštenju Međunarodne agencije za energiju (IEA), MMF-a, Svjetske banke i Svjetske trgovinske organizacije (WTO) navodi se da postoji ozbiljan rizik za snabdijevanje naftom tokom ljetnjih mjeseci ukoliko se pomorski saobraćaj ne normalizuje. Institucije naglašavaju da je svjetska ekonomija ostala otporna, ali da rast cijena goriva nesrazmjerno pogađa siromašnije zemlje.
Strateška blokada moreuza i politički pritisak
Blokada Hormuškog moreuza, kroz koji prolazi jedna petina globalne potrošnje nafte, direktno ugrožava energetsku bezbjednost prije vrhunca ljetnje potražnje na sjevernoj hemisferi. Američki predsjednik Donald Trump održao je dvočasovni sastanak u Bijeloj kući o mogućem sporazumu sa Iranom koji bi uključivao otvaranje moreuza. Prema navodima agencije Tanjug, sastanak je završen bez konačne odluke o produženju primirja, dok Teheran zahtijeva uklanjanje američke pomorske blokade.
Izvršna direktorica MMF-a Kristalina Georgieva procijenila je da bi ranjivim ekonomijama moglo biti potrebno između 20 i 50 milijardi dolara finansijske pomoći zbog ekonomskih posljedica sukoba. Rat je izazvao i nagli skok cijena vještačkog đubriva, što direktno ugrožava globalnu bezbjednost hrane uoči sezone sjetve. Finansijske institucije su formirale posebnu radnu grupu za koordinaciju odgovora na energetsku krizu i podršku najpogođenijim regionima.
Energetska stabilnost i zelena tranzicija u Crnoj Gori
U kontekstu globalnih poremećaja, predsjednik Odbora direktora Elektroprivrede Crne Gore (EPCG) Milutin Đukanović ocijenio je za RTCG da će cijena električne energije ostati stabilna ako se nastavi razvoj zelenih izvora. On je naveo da je EPCG u prva tri mjeseca 2026. godine ostvarila dobit od preko 35 miliona eura. Đukanović ističe da Crna Gora do kraja 2027. godine može dostići proizvodnju od 1.000 gigavat sati iz obnovljivih izvora energije.
EPCG planira da do kraja ove godine dostigne proizvodnju od 400 gigavat sati iz zelenih izvora, što čini polovinu kapaciteta Hidroelektrane Perućica. Đukanović je upozorio da će od 1. januara biti obavezno plaćanje CBAM takse na izvoz struje, što bi na godišnjem nivou mogao biti trošak od oko 100 miliona eura. On predlaže da se taj novac usmjeri u domaći Eko fond za finansiranje novih energetskih projekata kako bi se izbjegli negativni efekti po regionalne elektroprivrede.
Infrastrukturni projekti i lokalne olakšice
Paralelno sa energetskim izazovima, Ministarstvo saobraćaja Crne Gore pokrenulo je izradu projekta za novi carinski objekat u Slobodnoj zoni Luke Bar. Prema pisanju portala Bankar, objekat će obuhvatati 3.088 kvadratnih metara i biće opremljen cargo skenerima i platformama za pregled cisterni. Ovaj projekat se realizuje uz podršku Svjetske banke u okviru programa za modernizaciju transportne infrastrukture na Zapadnom Balkanu.
Na lokalnom nivou, Skupština opštine Žabljak usvojila je odluku o oslobađanju plaćanja poreza na nepokretnosti za poljoprivredno zemljište tokom 2026. godine, prenose Vijesti. Ova mjera je usmjerena na podršku poljoprivrednicima koji posluju u otežanim uslovima na 1.450 metara nadmorske visine. Specifična klima sa kratkom vegetacionom sezonom i čestim mrazevima dodatno otežava proizvodnju hrane na ovom području, zbog čega je lokalna uprava odlučila da ukine poreska opterećenja.
