Crna Gora je 11. jula 2026. godine uvela nova pravila za kontrolu hrane koja omogućavaju brže i ekonomičnije otkrivanje opasnih mikotoksina u prehrambenim proizvodima. Prema pisanju portala Bankar.me, novi sistem kontrole fokusira se na primjenu orijentacionih metoda koje omogućavaju ispitivanje velikog broja uzoraka u kratkom roku. Ova strategija direktno povećava šansu za rano prepoznavanje rizika po zdravlje potrošača uz značajne uštede za privredu.
Brzi testovi i potvrdne laboratorijske metode
Glavna izmjena koju donosi novi pravilnik jeste uvođenje brzih testova za preliminarnu provjeru robe. Kako navodi Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove, ovi testovi služe za identifikaciju uzoraka koji su negativni ili sumnjivi. Svaki nalaz koji ukazuje na prisustvo mikotoksina mora biti potvrđen preciznijom laboratorijskom metodom kako bi se donijela konačna odluka o ispravnosti.
Ovakav pristup smanjuje rizik od neopravdanog odbijanja pošiljki na osnovu preliminarnih rezultata. Potvrdna metoda mora pouzdano izmjeriti tačnu količinu mikotoksina, koji su štetni nusprodukti određenih vrsta gljivica. Laboratorije su u obavezi da najmanje jednom godišnje vrše procjenu pouzdanosti svojih metoda i graničnih vrijednosti.
Širok spektar proizvoda pod strogim nadzorom
Nova pravila uzorkovanja obuhvataju žitarice, uljarice, sušeno voće, orašaste plodove i začine. Kontrola je pojačana i za mlijeko, kafu, kakao, biljna ulja i dodatke ishrani. Poseban akcenat stavljen je na hranu za odojčad i malu djecu, kao i na prerađenu dječju hranu na bazi žitarica, gdje su standardi bezbjednosti na najvišem nivou.
Za pošiljke žitarica teže od 50 tona propisano je uzimanje 100 pojedinačnih uzoraka koji formiraju jedan zbirni uzorak. Kod manjih serija broj uzoraka varira od tri do stotinu. Cilj je obezbijediti reprezentativnost jer mikotoksini često nisu ravnomjerno raspoređeni unutar jedne mase proizvoda, što zahtijeva precizan plan uzorkovanja.
Kontrola brodskih pošiljki i kontejnera
Pravilnik koji je objavljen u Službenom listu Crne Gore br. 95/2026 detaljno uređuje nadzor velikih pošiljki u tranzitu. Za robu koja stiže brodom, uzorkovanje se primarno vrši tokom istovara. Ako se koristi automatski sistem uzorkovanja, inspektor mora prisustvovati početku i kraju procesa, kao i svakoj zamjeni kontejnera za uzorke.
Privrednici su dužni da obavijeste nadležne službe o vremenu i mjestu istovara zatvorenih kontejnera koji se ne mogu pregledati na samom uvozu. Pošiljka se zvanično odbija samo ako rezultat laboratorijskog testa nedvosmisleno pokazuje prekoračenje dozvoljenog nivoa nakon uračunate mjerne nesigurnosti.
