Crna Gora je u Evropskom inovacionom semaforu za 2026. godinu svrstana u grupu nastajućih inovatora sa ostvarenih 44,7 odsto prosjeka Evropske unije. Tokom protekle godine zabilježen je rast od 2,8 indeksnih poena. To predstavlja najveći godišnji pomak među zemljama Zapadnog Balkana. Prema izvještaju koji prenosi Bankar, država je zauzela 33. mjesto na listi koja obuhvata 27 članica EU i 13 susjednih zemalja. Ovaj rezultat potvrđuje napredak u sektoru inovacija u Crnoj Gori.
Lider u regionu po godišnjem rastu
U regionalnim okvirima ispred Crne Gore nalazi se samo Srbija sa 60,4 odsto evropskog prosjeka. Crnogorski rezultat nadmašio je Albaniju koja je na 41,6 odsto i Sjevernu Makedoniju sa 38,5 odsto. Dok su susjedne države poput Albanije i Sjeverne Makedonije zabilježile pad, crnogorski napredak je značajno brži od regionalnih konkurenata u posljednjih dvanaest mjeseci. Bosna i Hercegovina ostaje na dnu sa 28 odsto prosjeka Unije.
Evropska komisija ističe mala i srednja preduzeća kao ključnu snagu crnogorskog sistema. Crna Gora je zauzela prvo mjesto među svim posmatranim zemljama po kriterijumu MSP koja uvode inovacije proizvoda. Takođe država se nalazi na četvrtoj poziciji po zaposlenosti u inovativnim preduzećima. U ukupnoj kategoriji inovativnosti preduzeća Crna Gora je na visokom trećem mjestu od 40 analiziranih država.
Izazovi u investicijama i digitalizaciji
Najizraženiji nedostaci uočeni su u oblasti ulaganja rizičnog kapitala i podrške poslovnom sektoru za istraživanje i razvoj. Crna Gora se nalazi na 39. mjestu po ulaganjima privatnog sektora u razvojne projekte. Pokazatelj prijava industrijskog dizajna je najslabiji jer je država zauzela posljednje mjesto na listi. Broj novih doktora nauka takođe je nizak i pozicionira zemlju na 38. poziciju među evropskim sistemima.
Digitalizacija ostaje oblast u kojoj je Crna Gora dostigla tek 20,7 odsto prosjeka EU. Udio građana sa digitalnim vještinama iznad osnovnog nivoa iznosi 24,5 odsto evropskog prosjeka. Ipak pozitivan trend zabilježen je kod korišćenja usluga računarstva u oblaku sa rastom od 7,2 poena u godini. Ulaganja u informacione tehnologije su na solidnijem nivou i dostižu 50,6 odsto prosjeka Unije.
Naučni napredak i podrška Evropske unije
Napredak je zabilježen kod međunarodnih patentnih prijava čiji je pokazatelj skočio za 28 indeksnih poena. Zajednički naučni radovi javnog i privatnog sektora bilježe rast od 26,9 poena. Ovakvi rezultati prate aktivnosti na međunarodnom planu. Savica Vujičić iz Direktorata za inovacije predstavila je crnogorska iskustva na sjednici UNECE Komiteta u Ženevi u junu ove godine. Vlada je prethodno usvojila Program za nauku i inovacije do 2030. godine.
Ministarka evropskih poslova Maida Gorčević navela je da Reformska agenda bilježi uspješnost od 83 odsto ispunjenih obaveza. Evropska komisija je Crnoj Gori stavila na raspolaganje dodatnih 44,2 miliona eura u okviru Instrumenta za reforme i rast. Od tog iznosa 20,6 miliona eura biće uplaćeno direktno u državni budžet dok su preostala sredstva namijenjena projektima kroz Zapadnobalkanski investicioni okvir.
