Globalna geopolitika i tržišta 2026. godine nalaze se u procjepu između nesputanog razvoja vještačke inteligencije i rasta političkog protekcionizma. Prema analizi koju prenosi Bankar.me razvoj vještačke inteligencije odvija se gotovo bez regulatornih ograničenja u trenutku geopolitičke recesije. Dok američka dominacija prolazi kroz fazu transformacije investitori se fokusiraju na evropske tehnološke kompanije i predstojeći istorijski izlazak kompanije SpaceX na berzu. Ovi faktori stvaraju visoku volatilnost ali i prilike u sektorima poput fotonike.
Evropske kompanije u srcu AI revolucije
Dok američki giganti predvode naslovne strane evropske firme preuzimaju ključnu ulogu u lancu snabdijevanja. Prema pisanju Euronewsa švedski Sivers Semiconductors postao je najveći ovogodišnji dobitnik sa rastom tržišne vrijednosti od preko 2.200 odsto. To je praktično uvećanje vrijednosti od dvadeset dva puta. Kompanija je početkom juna učvrstila poziciju partnerstvom sa GlobalFoundriesom na razvoju silicijske fotonike.
Francuski Soitec bilježi skok od skoro 560 odsto zahvaljujući materijalima za optičke čipove u data centrima. Italijanski Technoprobe koji se bavi testiranjem poluprovodnika ostvario je rast od 184 odsto. Investitori se okreću ovim specijalizovanim akterima jer moderni AI sistemi zahtijevaju ekstremne brzine prenosa podataka koje omogućava isključivo napredna fotonika.
U sektoru infrastrukture francuski 2CRSi bilježi rast veći od 400 odsto. Kompanija je osigurala ugovore za izgradnju takozvanih AI fabrika koje koriste hiljade Nvidia Blackwell procesora. Ovi podaci ukazuju na to da se profit u tehnološkom sektoru više ne ostvaruje samo kroz razvoj softvera već kroz proizvodnju fizičkih komponenti bez kojih sistemi ne mogu funkcionisati.
Istorijski IPO kompanije SpaceX i pritisak na Wall Streetu
Na američkom tržištu pažnja je usmjerena na 12. jun kada kompanija Elona Muska SpaceX izlazi na Nasdaq pod simbolom SPCX. Kako navodi SEEbiz.eu javna ponuda po cijeni od 135 dolara po akciji mogla bi procijeniti kompaniju na 1,75 biliona dolara. Iako SpaceX posluje sa gubitkom investitori kupuju budućnost koja uključuje postavljanje data centara u svemiru.
Entuzijazam je ipak pod pritiskom makroekonomskih podataka iz SAD-a. Broj novootvorenih radnih mjesta u maju iznosio je 172.000 što je značajno više od prognoziranih 80.000. Ovakva snaga tržišta rada povećava vjerovatnoću da će Fed podići kamatne stope krajem godine na skoro 50 odsto. Indeks Nasdaq je u petak pao za više od četiri odsto kao reakcija na ove vijesti.
Udio američkih kompanija u MSCI World indeksu dostigao je 72 odsto. To znači da je skoro tri četvrtine globalnog portfolija zavisno od kretanja na njujorškoj berzi. Istovremeno cijena srebra je u jednom danu pala za devet odsto na 67 dolara što potvrđuje povlačenje investitora iz rizičnih ulaganja usljed geopolitičkih tenzija sa Iranom i rasta cijena energije.
Infrastrukturni razvoj u Herceg Novom
Na lokalnom nivou Herceg Novi ulazi u fazu intenzivnog razvoja sa projektima vrijednim preko 120 miliona eura. Predsjednik Opštine Stevan Katić izjavio je za Bankar da se otvaranje nove autobuske stanice vrijedne 10 miliona eura očekuje tokom ove godine. Ovaj projekat biće praćen završetkom puta Monterose i širenjem vodovodne mreže na Luštici.
„Herceg Novi vidim kao grad koji nije na granici već je dio Evropske unije“ poručio je Stevan Katić u intervjuu za Bankar. Fokus je na transformaciji grada u cjelogodišnju destinaciju kroz razvoj kulture i sporta. Nezaposlenost u opštini trenutno se nalazi na niskom nivou od tek nešto više od jedan odsto što potvrđuje snažan ekonomski momentum u zaleđu Boke Kotorske.
