Broj registrovanih seoskih domaćinstava u Crnoj Gori porastao je na 370 u protekle tri godine. Iako ovaj sektor bilježi vidljiv napredak, administrativne procedure i sistem fiskalizacije i dalje predstavljaju glavno opterećenje za male pružaoce usluga. Kako prenosi portal Bankar, ovi podaci navode se u Predlogu završnog izvještaja o realizaciji Programa razvoja ruralnog turizma za period od 2023. do 2025. godine.
Statistika pokazuje da je broj domaćinstava koja su registrovana porastao sa početnih 270. Samo tokom 2025. godine, odobrenje za obavljanje ugostiteljske djelatnosti dobila su 53 nova domaćinstva. Pozitivan trend prati i broj onih koji evidentiraju promet putem fiskalnog servisa. Ta brojka je sa 35 porasla na 90 subjekata.
Barijere u fiskalizaciji i poreskom tretmanu
U izvještaju se ističe da komplikovana dokumentacija i spora birokratija koče dalji razvoj. Vlasnici domaćinstava često se suočavaju sa neusklađenošću nadležnosti između različitih državnih institucija. Zbog toga se preporučuje izmjena Zakona o fiskalizaciji kako bi se uvelo paušalno oporezivanje. To bi značajno olakšalo rad onima sa nestalnim prihodima.
Osim poreskih pitanja, problem predstavlja i slaba informisanost o mjerama podrške. Sezonalnost poslovanja i neadekvatna infrastruktura u ruralnim područjima dodatno otežavaju rad. Prema podacima koje navodi Investitor.me, uprkos obukama za više od 500 pružalaca usluga, mali domaćini i dalje teško prate stroge tehničke zahtjeve.
Dominacija stranih turista na sjeveru
Tokom 2025. godine, seoska domaćinstva u sjevernom i centralnom regionu ostvarila su 14.266 dolazaka. Zabilježeno je ukupno 21.461 noćenje. Zanimljivo je da su više od 90 odsto gostiju činili strani turisti. Ovi rezultati potvrđuju da je ruralni turizam postao ključan za lokalne zajednice.
Programom su podržana 22 mlada nosioca gazdinstava tokom cijelog perioda. U 2025. godini, sredstva je dobilo pet mladih vlasnika i tri domaćinstva koja vode žene. Dodatni podsticaj pružila je IPARD III Mjera 7, kroz koju je ugovoreno 85 novih projekata za unapređenje kapaciteta.
Realizacija budžeta i neispunjeni ciljevi
Finansijska realizacija trogodišnjeg programa iznosila je 368.700 eura. To predstavlja 82,1 odsto od planiranih 449.000 eura. Akcioni plan za 2025. godinu sproveden je u nivou od 90 procenata. Od ukupno 12 planiranih aktivnosti, jedino nije realizovano podsticanje udruživanja.
Izvještaj konstatuje da nije osnovano nijedno novo udruženje u ovoj oblasti. Razlozi leže u nedovoljnoj zainteresovanosti i ograničenim kapacitetima aktera. Za digitalnu promociju korišćena je platforma Montenegro Village Explorer. Ipak, zaključuje se da su za dalji rast neophodna veća budžetska sredstva.
