Vlada Crne Gore i Ministarstvo finansija pozajmili su tokom prošle godine ukupno 1,469 milijardi eura kako bi pokrili budžetske potrebe i nedostajuća sredstva. Prema pisanju lista Dan, ovi podaci su potvrđeni u Završnom računu budžeta za 2025. godinu koji je izvršna vlast nedavno usvojila. Iako je prvobitno planirano manje zaduženje, završnica godine donijela je dodatne zajmove od 119 miliona eura u posljednjih dvadeset dana decembra. Ova sredstva su bila neophodna za zatvaranje finansijske konstrukcije usljed nedostajućih 1,515 milijardi eura u državnoj kasi.
Struktura zaduživanja i izvori sredstava
Najveći dio sredstava, odnosno 850 miliona eura, obezbijeđen je emisijom obveznica na međunarodnom tržištu početkom drugog kvartala. Dodatnih 450 miliona eura povučeno je od sedam međunarodnih finansijskih institucija tokom decembra. Na domaćem tržištu Vlada se u novembru zadužila za 50 miliona eura kroz državne obveznice. Razlika do ukupne sume nadomještena je prihodima od prodaje imovine i povraćaja datih kredita.
Na otplatu starih dugova država je tokom godine usmjerila 803,8 miliona eura. Najveći dio tog iznosa, čak 747 miliona eura, isplaćen je nerezidentnim povjeriocima za otplatu glavnice. Poseban izazov predstavljaju troškovi kamata koji su dostigli 161 milion eura. To je značajno više od prvobitno planiranih 149,1 milion eura. Ovi podaci ukazuju na sve skuplje servisiranje obaveza u ambijentu visokih kamatnih stopa.
Prihodi budžeta i socijalni izdaci
Tekući prihodi budžeta iznosili su 2,8 milijardi eura, pri čemu dominira naplata PDV-a od 1,4 milijarde eura. Ipak, prihodi od doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje podbacili su za 46 miliona eura u odnosu na plan. S druge strane, transferi za socijalnu zaštitu premašili su milijardu, od čega je za penzije izdvojeno skoro 797 miliona eura. Za plate u državnom aparatu potrošeno je neto 556 miliona eura.
Pored opšteg zaduživanja, ministar finansija Novica Vuković potpisao je sa Francuskom agencijom za razvoj (AFD) sporazum o zajmu od 100 miliona eura. Ovaj aranžman namijenjen je reformama u oblasti zaštite životne sredine i energetike. Sporazum, koji je podržala i Svjetska banka, fokusira se na ispunjavanje obaveza iz Poglavlja 27 u procesu pristupanja Evropskoj uniji.
Vlada je 2025. godinu završila sa depozitima od 661,8 miliona eura, dok je gotovinski deficit iznosio 313,7 miliona eura. To čini oko 3,8 odsto procijenjenog bruto društvenog proizvoda koji je dostigao 8,17 milijardi eura. Iako se bilježi rast prihoda, Državna revizorska institucija tek treba da provjeri pravilnost trošenja ovih sredstava kroz reviziju Završnog računa.
