Geopolitička nestabilnost na Bliskom istoku ponovo je skrenula pažnju na ključne pomorske puteve za transport energenata. Zatvaranje Hormuškog moreuza predstavljao bi najteži udarac za energetske sisteme Italije i Belgije. Ove dvije zemlje su prema zvaničnim analizama najizloženije riziku zbog velike zavisnosti od uvoza tečnog prirodnog gasa iz pravca Persijskog zaliva. Prekid isporuka bi izazvao ozbiljne ekonomske poremećaje u ovim državama i ugrozio stabilnost čitavog evropskog tržišta gasa u veoma osjetljivom trenutku.
Hormuški moreuz je najvažnija tačka za transport nafte i tečnog prirodnog gasa na svijetu. Kroz ovaj uski prolaz svakodnevno prolazi skoro petina ukupne svjetske potrošnje nafte. Za Evropsku uniju ovaj pravac je postao još značajniji nakon smanjenja uvoza iz Rusije. Svaki poremećaj u plovidbi direktno utiče na cijene energenata na evropskim berzama. To ugrožava stabilnost industrijske proizvodnje i standard građana u svim državama članicama.
Specifična ranjivost Italije
Italija se suočava sa posebnim izazovima zbog svoje energetske strategije i geografske pozicije. Zemlja godišnje uveze robu u vrijednosti od skoro deset milijardi dolara kroz ovaj tjesnac. Najveći dio te vrijednosti odnosi se na tečni prirodni gas i propan iz Katara. Italijanska infrastruktura je snažno oslonjena na ove isporuke. Eventualna blokada bi ostavila italijansku privredu bez ključnih energenata koji se ne mogu brzo zamijeniti iz drugih izvora.
Belgija kao energetsko čvorište
Situacija u Belgiji je podjednako kritična zbog uloge luke Zebriž. Ovaj terminal je jedan od glavnih ulaza za katarski gas u sjeverozapadnu Evropu. Belgija uvozi gas vrijedan skoro šest milijardi dolara godišnje. Osim sopstvene potrošnje ova država služi i kao tranzitna ruta za susjedne zemlje. Prekid saobraćaja kroz Hormuz bi paralizovao distributivni lanac. To bi dovelo do energetskog deficita u širem regionu koji obuhvata Njemačku i Holandiju.
Pored energetike Belgija je izložena i kroz trgovinu dijamantima. Veliki dio ovog dragocjenog tereta stiže iz Ujedinjenih Arapskih Emirata u Antverpen. Iako se dijamanti mogu transportovati i vazdušnim putem troškovi bi značajno porasli. Ipak je energetska zavisnost ona koja izaziva najveću zabrinutost kod donosilaca odluka. Tečni prirodni gas je strukturno utkan u belgijsku industriju i sistem grijanja. Alternativni dobavljači poput Sjedinjenih Američkih Država trenutno ne mogu nadoknaditi sav potencijalni gubitak.
Energetska bezbjednost Evrope ostaje usko vezana za stabilnost na Bliskom istoku uprkos pokušajima diversifikacije izvora. Italija i Belgija predstavljaju najočiglednije primjere te ranjivosti zbog specifičnih uvoznih ruta. Iako Evropska unija radi na jačanju energetske nezavisnosti ovi rizici ne mogu biti potpuno eliminisani u kratkom roku. Stabilnost Hormuškog moreuza ostaje ključni faktor za predvidljivost cijena i sigurnost snabdijevanja na kontinentu. Buduće strategije moraju uzeti u obzir ove geografske i logističke izazove.
